امروز چهارشنبه ՝ 1396/09/22    ■ Wed, Dec 13, 2017   



  
اندازه نوشته   A | A
آخرین اخبار 
پیام تسلیت دکتر حداد عادل به مناسبت درگذشت حبیب‌الله چایچیان
پنجشنبه، نهم آذرماه ۱۳۹۶، حبیب‌الله چایچیان، پیش‌کسوت شعر آئینی و مرثیه‌سرای اهل بیت(ع) درگذشت. به همین مناسبت دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در پیامی درگذشت وی را تسلیت گفت. متن پیام مذکور بدین شرح است:

نامۀ دکتر گالینسکی به فرهنگستان زبان و ادب فارسی
چندی پیش پژوهشکدۀ مطالعات واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی دورۀ آموزشی بیست‌ساعته‌ای را با عنوان «اصطلاح‌شناسی‌ کاربردی» با تدریس دکتر کریستین گالینسکی، اصطلاح‌شناس سرشناس و مدیر مؤسسۀ اینفوترم، و معاون ایشان خانم استلا خیرالدو پرز، در محل فرهنگستان برگزار کرد.

معرفی دکتر محمدجعفر یاحقی به‌عنوان دانشمند برگزیدۀ کشور
سه‌شنبه، سی‌ام آبان‌ماه ۱۳۹۶، پنجاه و پنجمین همایش ملی اعطای جایزۀ موقوفۀ بنیاد فرهنگی البرز در تالار همایش‌های سورۀ تهران برگزار شد. در این همایش دکتر محمدجعفر یاحقی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و استاد دانشگاه فردوسی مشهد، به پیشنهاد بنیاد ملی نخبگان كشور، لوح و نشان و جایزۀ دانشمند برگزیدۀ كشور را از بنیاد فرهن ...

نشست مشترک دانشگاه پیام‌نور و فرهنگستان در زمینۀ گویش‌های ایرانی
دوشنبه، بیست و ‌دوم آبان‌ماه ۱۳۹۶، فرهنگستان زبان و ادب فارسی میزبان مسئولان و استادان دانشگاه پیام‌نور تهران بود.
آخرين به روز رسانی ۱۳۹۶/۷/۱۳ - ۱۷:۴۲ نسخه قابل چاپ
رونمایی کتاب هزارواژۀ پزشکی در تاجیکستان
جمعه، بیست‌وچهارم شهریورماه ۱۳۹۶، مراسم رونمایی کتاب هزارواژۀ پزشکی به چهار زبان با حضور جمعی از اهالی فرهنگ و اندیشمندان ایرانی و تاجیکی، در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، برگزار شد. چندی پیش و قبل از انتشار این اثر، خبری مبنی بر رد شانزده مجلد از کتاب‌های هزارواژۀ پیشنهادی فرهنگستان زبان از سوی تاجیک‌ها عنوان شد، اما حالا پس از حدود یک ماه از چاپ این کتاب در تاجیکستان، اهالی فرهنگ و ادب دو کشور، انتشار این اثر را مایۀ همدلی فارسی‌زبانان و موجب تقویت روابط فرهنگی دو کشور می‌دانند.
    در این مراسم عبدالخلیل خالق‌زاده، رئیس بیمارستان بین‌المللی ابن‌سینا در تاجیکستان، انتشار این اثر را در دانستن زبان مادری در علم پزشکی برای متخصصان مفید ارزیابی کرد. او سخنان خود را با سروده‌ای از رودکی، پدر شعر فارسی، آغاز کرد و گفت:
تا جهان بود از سر آدم فراز
کس نبود از راز دانش بی‌نیاز
مردمان بخرد اندر هر زمان
راه دانش را به هر گونه زبان
گرد کردند و گرامی داشتند
تا به سنگ اندر همی بنگاشتند
دانش اندر دل چراغ روشن است
وز همه بد بر تن تو جوشن است
    همان طوری که پیر خردِ پنجرود گفته است، زبان ابزاری است که انسان در هر رشته‌ای تجربۀ خود را توسط آن ثبت می‌کند و به آیندگان به میراث می‌گذارد. زبان است که آدمیت را از تجربۀ گذشتگان آگاه می‌کند و امروزیان را دیگر نیاز نیست بروند از صفر آغاز کنند، یا خطاهای گذشتگان را تکرار کنند.
    وی در ادامه افزود: نشر کتاب اصطلاحات پزشکی که امروز ما شاهد رونمایی‌اش هستیم، با زحمت پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی سفارت جمهوری اسلامی ایران در تاجیکستان، کمیتۀ زبان و اصطلاحات نزد حکومت جمهوری تاجیکستان، برگرفته از فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و با دستگیری مالی بیمارستان بین‌المللی ابن‌سینای تاجیکستان، در حجم بیش از پانصد صحیفه میسّر گشت. در زبان ما مثلی هست که می‌گوید: «هرکس به زبان خود زبان‌دان گردد/ دانستن صد زبان آسان گردد». بر همه آشکار است که وقت تولید کامپیوتر، استحصال‌کننده، نرم‌افزاری روی آن پیش‌نصب می‌کند که برنامۀ عامل می‌نامند. این برنامۀ عامل روی دستگاه نصب می‌شود و بعداً برنامه‌های کار روی آن ضم شده و کار می‌کنند. اگر برنامۀ عامل به یک زبان نصب شده باشد و برنامه‌های بعد به زبان دیگر ریخته شوند، ظرفیّت کاری دستگاه کاهش می‌یابد و در مدت کوتاهی خراب می‌شود. به باور متخصصان، زبان مادری انسان چیزی شبیه برنامۀ عامل است که از طریق ژن به کودک منتقل می‌شود و کسی که زبان مادری خود را خوب می‌داند حتماً در رشتۀ خودش موفق می‌شود.
    در ادامه رئیس بیمارستان بین‌المللی ابن‌سینا در تاجیکستان بر دانستن زبان مادری در رشته‌های تخصصی مانند پزشکی تأکید کرد و افزود: در بخش پزشکی که ما طول هشت سال دست‌اندرکار آن هستیم، اساساً زبان روسی و لاتین بیشتر روی کارند. دانستن زبان روسی خوب است و دانستن زبان‌های دیگری که زبان علم هستند نیز مفید است، ولی دانستن زبان مادری واجب است، زیرا راز موفقیت است. باور دارم که این کتاب در دانستن زبان مادری در علم پزشکی به متخصصان بی‌نهایت کمک می‌کند.
    به گفتۀ خالق‌زاده زبان علم از زبان ادبی دقیق‌تر است؛ به این معنی که با وجود اینکه ما در نظم و نثر، در انتخاب واژه آزادیم، متخصص در علم فقط از اصطلاحات علم، که مصوّب‌اند، می‌تواند و باید استفاده کند؛ وگرنه سوء‌تفاهم به وجود می‌آید و حتی می‌تواند فاجعه به بار بیاورد. اطمینان دارم که چاپ کتاب هزارواژۀ چهارزبانۀ پزشکی قدم مؤثری در تنظیم اصطلاحات پزشکی خواهد بود و این اهمیت دیگر کتاب حاضر را روشن می‌سازد. به تمامی دست‌اندرکارانی که در آماده کردن این اثر زحمت کشیده‌اند، مخصوصاً رئیس پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی سفارت جمهوری اسلامی ایران، جناب حسن قریبی، و کارمندانشان سپاس و به اهل کارمندان طبّ این تحفه را شادباش می‌گویم.
    ارشاد سلیمانی، روزنامه‌نگار تاجیک نیز در ادامۀ این مراسم، تلاش‌ها برای احیای زبان فارسی را کافی ندانست و گفت: بعد جراحی سیاسی آسیای مرکزی از جانب روس‌ها فرهنگیان تاجیک برای دو چیز از همه بیش گریه و ناله کردند: یکی از این دو، سرنوشت زبان است؛ خواه بخواهیم آن را فارسی بنامیم و خواه تاجیکی. متأسفانه کارهای عملی‌ای که برای زبان کردیم به اندازۀ ناله و شیونمان نبوده است.
    او یکی از علل بروز این ضعف را نادیده گرفتن وجوه مختلف زبان از سوی برخی کارشناسان و مسئولان دانست و ادامه داد: برخی‌ها در تاجیکستان، بدبختانه شماری از مسئولان، عالمان و شوربختانه یک قسم زبان‌شناسان بر این نظرند که زبان تنها برای کارهای ادبیات و روزنامه‌نگاری کردن و امورات فرهنگی است و بس. این دیدگاه نظر بسیار ساده و اشتباهی در مورد زبان است. توانمندسازی زبان و همگون‌کردن اصطلاحات و معیاری کردن زبان برای توسعه دادن فکر ملّی است. بدون اینکه زبان مادری ما در وطنمان زبان علم شود ما نمی‌توانیم در هیچ رشته‌ای موفق باشیم و همین طور موفق شویم. تجربۀ یک یا دو نفر استثناست و نمی‌تواند شامل حال همگان باشد. زبانی توانمند و جامع است که فکر ملّی می‌زاید و همۀ گویشوران آن، از فیزیک‌دان و کیمیادان تا ادیب و جامعه‌شناس و ریاضی‌دان و سیاستمدار، مفکورۀ ملّی می‌سازند.
    سلیمانی همچنین گریزی به پایان‌نامه‌ها و نظر دانشگاهیان به مقولۀ زبان زد. به گفته او بعضی‌ها می‌گویند که ما باید آثار علمی‌مان و پایان‌نامه‌ها را با زبان و روسی و انگلیسی بنویسم تا از علم جهانی جدا نشویم. حرف درستی است، امّا علم تاجیک پیش از همه باید برای نجات ملّی ما خدمت کند و این کار تنها در صورتی امکان‌پذیر می‌شود که زبان آن جامع، معیاری و همگانی باشد. برای یک ملّت بدبختی کلان است که زبانش در وطنش فکر ملّی نمی‌زاید و همگانی نشده است. سبب اصلی و اساسی اینکه زبان علم و کارگزاری دانشمندان ما ملّی نیست این است که در خانواده‌های علمی و فرهنگی ما بعد از یک نسل، نسل دیگر هویّت‌باخته می‌شوند و دیگر پیوندی به محیط ملّی خود نمی‌گیرند؛ ازاین‌رو، نشر هزارواژۀ پزشکی به چهار زبان کار بسیار ارزشمندی است و پشتیبانی مالی بیمارستان ابن‌سینا هم از این پروژه ستودنی است. امیدوارم که این‌گونه کارها را بتوانیم بیشتر انجام دهیم.
    سخنران بعدی این مراسم حسن قریبی، نمایندۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی در مراکز علمی و پژوهشی تاجیکستان و رئیس پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی بود که ضمن تشکر از همکاری پزشکان و پژوهشگران و گروه فنی این طرح گفت: یکی از مهم‌ترین و جسورانه‌ترین تصمیم‌هایی که در تاجیکستانِ صاحب‌استقلال گرفت تصمیم دربارۀ تعیین زبان دولتی بود. بدیهی است که این تصمیم مهم نیازمند اجرای کار‌های مهم بود و یکی از این کارها تشکیل کمیتۀ زبان و اصطلاحات زبان بود.
    وی با ذکر خیری از مرحوم دادخدا سیم‌الدین، نخستین رئیس کمیتۀ زبان و اصطلاحات تاجیکستان، از اینکه در دادوستد‌های فرهنگی تاجیکستان پیشنهاددهندۀ فعالی بوده است قدردانی کرد و افزود: امضای تفاهم‌نامۀ همکاری میان کمیتۀ زبان و فرهنگستان یکی از این پیشنهادها بود که برگزاری همایش مسائل واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی و برگردان مصوّبات فرهنگستان به خط سیریلیک از نمونه‌های این همکاری است. لازم است این نکته هم یادآوری شود که فرهنگستان نیز چند سال پیش فرهنگ اصطلاحات طبی تاجیکستان را دریافت کرده بود.
    قریبی در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه آیا عنوان چهارزبانه به معنی متفاوت بودن زبان فارسی و تاجیکی است؟ گفت: در این عنوان منظور از زبان، زبان گفتاری تاجیکان امروز در تاجیکستان است. برای مثال در ردیف تاجیکی این کتاب اصطلاحاتی چون گُرده معادل کلیه، همشیرۀ شفقتی معادل پرستار و‌ ماشینِ یاریِ تعجیلی معادل آمبولانس و ... گنجانده شده است
رحیم زلفانیان، نمایندۀ کمیتۀ زبان و اصطلاحات تاجیکستان هم در این نشست گفت: کمیته از نشر این کتاب استقبال می‌کند و این‌گونه کارها را برای همگون‌سازی اصطلاحات خیلی ارزشمند می‌داند.
    مراسم رونمایی این اثر با حضور سید بلال قربانف، پژوهشگر و نمایندۀ وزارت تندرستی، کرامت‌الله عثمان، عضو شورای همگون‌سازی کمیتۀ زبان و‌اصطلاحات و عبدالرحیم زلفانیان، پژوهشگر و‌ نمایندۀ کمیته زبان و اصطلاحات تاجیکستان، برگزار شد.
    کتاب هزارواژۀ پزشکی (روسی ـ تاجیکی ـ انگلیسی ـ فارسی) به کوشش گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی و کمیتۀ زبان و اصطلاحات تاجیکستان، و به‌پیشنهاد و با پیگیری پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی و با پشتیبانی بیمارستان بین‌المللی ابن‌سینا در تاجیکستان، در ۵۴۴ صفحه تهیه و منتشر شده است.
    هدف از تألیف این فرهنگ آشنا ساختن متخصصان حوزه‌های پزشکی در هر دو کشور با شیوه‌های واژه‌گزینی یکدیگر و مواد و روش‌های گوناگون واژه‌سازی برای اصطلاحات علمی اروپایی (عمدتاً انگلیسی و روسی) است. در تألیف این فرهنگ، به‌منظور ایجاد سهولت استفاده برای مخاطبان تاجیک، علاوه بر معادل فارسی و لاتینی کلمات، بخش‌های دیگری نیز به آن افزوده شده است که عبارت‌اند از: نویسه‌گردانی تعریف‌های فارسی به‌خط سیریلیک؛ ارائۀ معادل‌ها و تعریف‌های تاجیکی؛ ارائۀ معادل‌های روسی. این مجموعه شامل واژه‌های پزشکی، علوم پایۀ پزشکی، دندان‌پزشکی، شنوایی‌شناسی، علوم سلامت و دام‌پزشکی است.
عبدالخلیل خالق‌زاده، رئیس بیمارستان بین‌المللی ابن‌سینا
عبدالرحیم زلفانیان، پژوهشگر و‌ نمایندۀ کمیتۀ زبان و اصطلاحات تاجیکستان
سید بلال قربانف، پژوهشگر و نمایندۀ وزارت تندرستی
کرامت‌الله عثمان، عضو شورای همگون‌سازی کمیتۀ زبان و‌اصطلاحات
حسن قریبی، رئیس پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی
 
تاريخچه   |    اساسنامه   |    دربارۀ وبگاه   |    نشر آثار   |    خبرنامهٔ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی