امروز شنبه ՝ 1396/05/28    ■ Sat, Aug 19, 2017   



  
اندازه نوشته   A | A
آخرین اخبار 
نشست مشترک انجمن صنفی ویراستاران با گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی
چهارشنبه، یازدهم مرداد ماه ۱۳۹۶، نشست مشترکی با حضور اعضای هیئت‌مدیرۀ انجمن صنفی ویراستاران در گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی برگزار شد. در این نشست بر همکاری‌های دوجانبۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و انجمن صنفی ویراستاران، در جهت بهره‌گیری اعضای انجمن صنفی از مصوبات فرهنگستان تأکید شد.

نقد و بررسی کتاب «صدسال دگر: دفتری از اشعار منتشرنشدۀ نیما یوشیج»
چهارشنبه، چهارم مردادماه ۱۳۹۶، نشست نقد و بررسی کتاب«صدسال دگر: دفتری از اشعار منتشرنشدۀ نیما یوشیج»، تصحیح دکتر سعید رضوانی و دکتر مهدی علیا‌ئی‌مقدم، با حضور کامیار عابدی، حسن میرعابدینی، مسعود جعفری و سعید رضوانی، در سرای اهل قلم، موسسۀ خانه‌کتاب برگزار شد.

برگزاری دوره‌های واژه‌گزینی برای دانش‌آموزان مدارس استعدادهای درخشان
به ‌درخواست مرکز آموزش مدارس استعدادهای درخشان و طی نشست‌های مشترک با گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی مقرر شد، با همکاری گروه واژه‌گزینی فرهنگستان، کارگاه‌های آموزشی واژه‌گزینی ویژۀ دانش‌آموزان پایۀ دهم این دسته از مدارس طراحی و اجرا شود. این کارگاه‌ها در چهار قطب کشور و به مدت ۱۶ ساعت به‌صورت نظری و عملی اجرا می‌شود و طی آن ...

پیام تسلیت دکتر حداد عادل به مناسبت درگذشت مدیا کاشیگر
شنبه، هفتم مردادماه ۱۳۹۶، مدیا کاشیگر، مترجم، نویسنده، شاعر و فعال فرهنگی، که به دلیل مشکلات تنفسی در بیمارستان بستری بود، دار فانی را وداع گفت. به همین مناسبت دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در پیامی درگذشت وی را تسلیت گفت.
آخرين به روز رسانی ۱۳۹۶/۳/۱۰ - ۱۰:۴۸ نسخه قابل چاپ
گزارش نشست فرهنگستان در سی‌امین نمایشگاه بین‌المللی کتاب
 
یکشنبه، هفدهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۶، آیین رونمایی دو کتاب فرهنگ جامع زبان فارسی (جلد دوم) و دانشنامۀ زبان و ادب فارسی، در سرای اهل قلم سی‌امین نمایشگاه بین‌المللی کتاب برگزار شد. در این مراسم آقایان دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، استاد اسماعیل سعادت، مدیر گروه دانشنامۀ تحقیقات ادبی، دکتر علی‌اشرف صادقی، مدیر گروه فرهنگ‌نویسی، استاد کامران فانی و دکتر محمدجعفر یاحقی، از اعضای پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، حضور داشتند.
در ابتدای این مراسم دکتر حداد عادل در سخنانی اظهار کرد: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به‌رغم مشکلات مالی، با دست پر در نمایشگاه شرکت کرده و دو هدیه به علاقه‌مندان و پژوهشگران زبان فارسی عرضه کرده است: جلد دوم فرهنگ جامع زبان فارسی و دورۀ کامل ۶ جلدی دانشنامۀ زبان و ادب فارسی.
    وی در ادامه با اشاره به فعالیت‌های گروه واژه‌گزینی در طی سال گذشته و معرفی آثار این گروه افزود: هم‌زمان با برگزاری نمایشگاه، دفتر چهاردهم فرهنگ واژه‌های مصوّب نیز منتشر شده که شامل واژه‌های مصوّب سال ۹۵ است. همچنین کتاب‌های مجموعۀ واژه‌های تغذیه، مجموعۀ واژه‌های مهندسی خوردگی از جملۀ آثاری است که به همت گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در غرفۀ فرهنگستان در نمایشگاه کتاب عرضه می‌شود. همچنین گروه واژه‌گزینی توانسته هشتمین فرزند از خانوادۀ پر اولاد مجلات علمی ـ پژوهشی فرهنگستان را با عنوان مجلۀ تخصصی واژه‌گزینی عرضه کند.، هزارواژۀ گردشگری و جهانگردی، مجموعۀ واژه‌های مهندسی بسپار شاخۀ علوم و فنّاوری رنگ، مجموعۀ واژه‌های مهندسی بسپار شاخۀ تایر، و مجموعۀ واژه‌های آینده‌پژوهی
    رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ادامه با اشاره به فرهنگ جامع زبان فارسی و برشمردن برخی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد آن، در قیاس با دیگر فرهنگ‌ها، بیان کرد: ما بعد از سال‌ها که از تألیف لغت‌نامۀ دهخدا به فرهنگی جدید و به‌روز و با دقت بالا نیاز داشتیم. فرهنگ جامع زبان فارسی می‌تواند ابزار و دست‌مایۀ فرهنگ‌های دوزبانه باشد؛ بدین معنی که هیچ فرهنگ دوزبانه‌ای از مراجعه و استفاده از فرهنگ جامع زبان فارسی بی‌نیاز نیست.
    پس از آن استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوسته و مدیر گروه دانشنامۀ تحقیقات ادبی فرهنگستان، در سخنانی در باب دانشنامۀ زبان و ادب فارسی اظهار کرد: یکی از توفیقات علمی سال‌های گذشته، تکمیل مجموعۀ شش‌جلدی دانشنامۀ زبان و ادب فارسی است. نقش دانشنامه‌ها در برآوردن نیاز جامعه از دستاوردهای علمی و فرهنگی آن جامعه است. نیاز ما در جامعۀ فرهنگی آگاهی از میراث بزرگان ادب است؛ از جمله اینکه در کجا و چه زمانی می‌زیسته‌اند و چه آثار و سهمی در زبان فارسی داشته‌اند و زبان فارسی از چه مراحلی گذشته که امروز می‌تواند از عهدۀ بیان مفاهیم مختلف برآید. برای رفع این نیازها احتیاج به دانشنامه‌ای است که بتواند اطلاعات مرتبط را از گذشته تا حال ارائه دهد.
    وی در ادامه با اشاره به تاریخچۀ تأسیس گروه دانشنامۀ تحقیقات ادبی افزود: فرهنگستان زبان و ادب فارسی به‌عنوان بالاترین نهاد حفظ فرهنگ و زبان و ادب فارسی، در سال ۱۳۷۱ اقدام به تأسیس گروه دانشنامۀ تحقیقات ادبی کرد. وظیفۀ این گروه تجمیع دانشنامه‌ای در ۶ جلد بود. جلد اول سال ۱۳۸۴ و جلدهای بعدی هر دو سال یک بار منتشر شد. بنده به یاد دارم که در هنگام ارائۀ جلد اول آرزو کردم روزگار آن‌قدر به من فرصت بدهد که شاهد پایان یافتن کار دانشنامه باشم. امروز خدا را شکر می‌کنم که می‌توانم در مراسم رونمایی ششمین جلد این دانشنامه شرکت کنم.
    مدیر گروه دانشنامۀ تحقیقات ادبی فرهنگستان در ادامه به موضوعات مختلف مندرج در دانشنامۀ زبان و ادب فارسی اشاره کرد و افزود: دستور زبان، اصطلاحات، عروض و قافیه، زبان‌های ایرانی، اسطوره‌ها، ادبیات پیش از اسلام، ادبیات معاصر، احوال ایران‌شناسان ایرانی و خارجی و پرداخت به ادبیات معاصر، از جملۀ مواردی است که این دانشنامه به آن‌ها پرداخته است. به دلیل رعایت اصول و دستور زبان، جملات کوتاه و قابل فهم و صفات علمی دیگر و درج دوهزار و ۲۴۴ مقاله، با همکاری ۴۲۰ مؤلف در داخل و خارج از ایران، این دانشنامه یک مرجع بسیار مهم تحقیق و پژوهش به شمار می‌رود.
در ادامه دکتر علی‌اشرف صادقی، عضو پیوسته و مدیر گروه فرهنگ‌نویسی، در سخنانی اظهار کرد: کار برنامه‌ریزی برای تألیف فرهنگ جامع زبان فارسی را با پیکره‌نویسی آغاز کردیم. پس از این مرحله، بر اساس شیوه‌نامه‌ای که به‌تدریج تدوین شد، کار فرهنگ‌نویسی آغاز شد.
    وی در بخش دیگری از سخنان خود افزود: در فرهنگ‌های پیش از فرهنگ جامع فارسی شیوۀ مشخصی برای مدخل کردن فعل‌های مرکّ وجود نداشته است. ما از جلد دوم تصمیم گرفتیم به عقب بازگردیم و تمام فعل‌های مرکّب را مدخل کنیم. ما حین ویرایش جلد دوم متوجه شدیم بسیاری از فعل‌های مرکّب از قرن ۱۲ و ۱۳ وارد زبان فارسی شده و پیش از آن وجود نداشته است.
    مدیر گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان ادامه داد: استادان و مهندسان دانشگاه شهید بهشتی برای تدوین این فرهنگ دو نرم‌افزار نوشتند: نرم‌افزار پیکره و نرم‌افزار فرهنگ‌نویسی. از جلد دوم بیشتر کار و از جلد سوم همۀ امور فرهنگ جامع فارسی توسط نرم‌افزارها انجام یافت.
    سخنران بعدی این نشست استاد کامران فانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود که در سخنانی اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین رویدادهای فرهنگی در ایران امروز، رونق و شکوفایی کتاب‌های مرجع است و در صدر آن‌ها فرهنگ‌نامه‌ها و دانشنامه‌هاست و این یعنی جامعۀ ما جامعه کنجکاو و پرسشگری شده است.
    وی در ادامه با اشاره به نقش فرهنگستان در این حوزه افزود: انتظار می‌رفت فرهنگستان، طبق وظیفه، یک دانشنامۀ ویژۀ زبان فارسی تولید کند. اینکه این کار سرانجام به پایان رسید، با توجه به ماهیت زمانگیر و پرکار دانشنامه‌نویسی، جای شگفتی و تحسین دارد. بر خلاف بسیاری از دانشنامه‌ها که نیمه‌کاره رها می‌شوند این تنها دانشنامه‌ای است که پس از دوازده سال به پایان رسیده و همۀ این‌ها مدیون پیگیری‌های مستمر استاد سعادت است.
    دکتر محمدجعفر یاحقی، دیگر عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نیز با اشاره به اینکه کار دانشنامه‌نویسی کاری است زمانگیر و پرمسئولیت، اظهار کرد: در کنار تألیف و جمع‌آوری اطلاعات دانشنامه، یکدست کردن مقالات چهارصد مدخل‌نویس بسیار مهم است. ویراستاری این نوع کارها، دقیق‌تر و سزاوار کار بیشتر است. در این دانشنامه این کار به بهترین نحو انجام پذیرفته است، به شکلی که انگار تمام فرهنگ‌نامه یا دانشنامه توسط یک نفر نوشته شده است. کارهای این‌چنینی در حد فرهنگستان است و باید هم در همین سطح باشد.
    سخنران پایانی این نشست پروفسور امیکو اوکادا، ایران‌شناس و اسلام‌شناس و مترجم و پژوهشگر و استاد بازنشستۀ مطالعات خارجی دانشگاه توکیو بود. وی نخستین ژاپنی است که موفق به کسب مدرک دکتری زبان و ادبیات از دانشگاه تهران شده است. از جملۀ آثار فارسی‌ای که به دست این ایران‌پژوه ترجمه شده است می‌توان به خسرو و شیرین، لیلی و مجنون و از تألیفات وی به کتاب روح ایرانی و شماری از کتاب‌های آموزشی تدریس زبان فارسی اشاره کرد.
    پروفسور اوکادا در این نشست اظهار کرد: قدیمی‌ترین سند فارسی در ژاپن مربوط به سال ۱۲۱۷ میلادی است که تا سال‌ها تصور می‌شد کلمات بوداست. یک موبد بودایی ژاپنی که به چین رفته بود با شخصی آشنا می‌شود که به نظرش هندی می‌آید. این دو نفر که زبان مشترکی با هم نداشتند به‌سختی با هم ارتباط برقرار می‌کنند و موبد ژاپنی که تصور می‌کرد آن شخص هندی است از او خواست کلمات بودا را روی کاغذ بنویسد.
    پروفسور اوکادا ادامه داد: مرد هندی بسیار روان چیزی روی کاغذ می‌نویسد و موبد بودایی آن را با خود به ژاپن می‌برد و این کاغذ تا قرن بیستم در معبدی در ژاپن می‌ماند تا اینکه در زمانی که من در دانشگاه تهران تحصیل می‌کردم، متوجه این سند شدم و خواستم عکس آن را برای من ارسال کنند. وقتی عکس به دستم رسید آن را به دکتر مینوی نشان دادم و استاد هم از چند استاد دیگر ادبیات فارسی دعوت کرد سند را ببینند و همه نتیجه‌گیری کردند که این کلمات فارسی است:
جهان خرّمی با کس نماند
فلک روزی دهد روزی ستاند
 
جهان یادگار است و ما رفتنی
به مردم نماند به‌جز مردمی
    این ایران‌شناس و استاد زبان و ادبیات فارسی گفت: ممکن است این سند به دست یک تاجر یا کارمند فارسی‌زبان یک شرکت ایرانی نوشته شده باشد. به این دلیل که در قرن سیزده میلادی دادوستد میان چینیان و پارسیان بسیار بوده است و ایرانی‌های قدیم بسیار شعر می‌دانستند. آن موبد بودایی آن شخص فارسی‌زبان را یک هندی بودایی تشخیص داده بودهاست. دلیل آن هم این است که مردم آن روزگار ژاپن، تنها مللی که می‌شناختند چینیان و هندی‌ها بوده‌اند.
پس از پایان یافتن سخنرانی پروفسور امیکو اوکادا لوح تقدیری از طرف فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی به وی تقدیم شد.
    رونمایی جلد دوم فرهنگ جامع زبان فارسی و دورۀ شش‌جلدی دانشنامۀ زبان و ادب فارسی و همچنین دفتر چهاردهم فرهنگ واژه‌های مصوّب و مجلۀ واژه‌گزینی پایان‌بخش نشست فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سرای اهل قلم سی‌امین دورۀ نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران بود.
 
تاريخچه   |    اساسنامه   |    دربارۀ وبگاه   |    نشر آثار   |    خبرنامهٔ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی