امروز شنبه ՝ 1396/09/04    ■ Sat, Nov 25, 2017   



  
اندازه نوشته   A | A
آخرین اخبار 
آموزش واژه‌گزینی در رادیو فرهنگ
واژه‌گزینی در حوزه‌های علمی و فنی و هنری اصول و ضوابطی دارد که آشنایی با آن‌ها برای علاقه‌مندان به زبان فارسی جذاب و آموختنی است. ازاین‌رو، به کوشش رادیو فرهنگ، سلسله‌گفتارهای دکتر غلامعلی حداد عادل در درس «کلیات و کارگاه واژه‌گزینی» که در نیم‌سال تحصیلی ۹۵-۹۶ مقطع کارشناسی ارشد رشتة واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی تدریس شد، ضبط و برا ...

بازدید استادان افغانستانی از فرهنگستان زبان و ادب فارسی
چهارشنبه، هفدهم آبان‌ماه ۱۳۹۶، هیئتی از کشور افغانستان، متشکل از استادان زبان و ادبیات فارسی و رؤسای دانشگاه‌های دولتی و خصوصی این کشور، میهمان فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود. آقایان دکتر اسدی، رئیس دانشگاه آموزش‌وپرورش کابل؛ دکتر عاکف جهاد، رئیس دانشگاه خصوصی راه سعادت در تخار؛ دکتر طالقانی، رئیس بنیاد نخبگان افغانستان؛ دکتر ی ...

الزام هیئت دولت به رعایت قانون «ممنوعیت به‌کارگیری اسامی بیگانه»
علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، در نامه‌ای خطاب دکتر حسن روحانی، قانون «ممنوعیت به‌کارگیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه» را یادآوری کرده است. رئیس مجلس شورای اسلامی در این نامه که مربوط به مصوبۀ تیرماه هیئت دولت دربارۀ تعیین تعرفۀ خدمات درمانی در بخش دولتی و خصوصی و غیردولتی است، ایراد وارد بر این مصوّبه در به‌کارگ ...

برگزاری نخستین کارگاه آموزشی زبان فارسی (در جايگاه زبان علم) با عنوان «کارسوق واژه‌گزینی»
جمعه و شنبه، دوازدهم و سیزدهم آبان‌ماه ۱۳۹۶، مرکز ملی استعدادهای درخشان و دانش‌پژوهان جوان (سمپاد) وزارت آموزش‌وپرورش و فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نخستین کارسوق واژه‌گزینی را، با شرکت دانش‌آموزان منتخب پایۀ دهم دبیرستان‏های دورۀ دوم پرورش استعدادهای درخشان شهر تهران، برگزار کردند.
آخرين به روز رسانی ۱۳۹۴/۳/۳۰ - ۱۲:۴۶ نسخه قابل چاپ
مراسم رونمایی فرهنگ ـ دانشنامۀ کارا برگزار شد
 
دوشنبه، چهارم خردادماه 1394، آیین رونمایی از مجموعۀ پنج‌جلدی فرهنگ ـ دانشنامۀ کارا، اثر استاد بهاءالدین خرمشاهی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با حضور دکتر نصرالله پورجوادی و استاد کامران فانی، در فرهنگسرای ارسباران برگزار شد.
    در ابتدای مراسم استاد کامران فانی در پاسخ به اینکه دیکشنری یا فرهنگ‌نامه اساساً به چه معناست، اظهار کرد: فرهنگ ـ دانشنامه همان است که ما را در اینجا گیر انداخته است. یکی از مهم‌ترین رویدادهای فرهنگی در دنیای امروز کتاب‌های مرجع‌اند. این‌ها کتاب‌هایی هستند که به‌وسیلۀ آن‌ها می‌توانید پاسخ سؤالاتتان را پیدا کنید.
    وی در ادامه افزود: جامعه‌ای که پرسشگر باشد حتماً می‌خواهد جواب سؤالاتش را بگیرد. اولین بار هندی‌ها بودند که روی واژه‌نامه اسم فرهنگ گذاشتند؛ چراکه معتقد بودند کسی که با واژه‌های فارسی آشنا شود شخص بافرهنگی خواهد بود. از آن زمان بود که گفتند لغت‌نامه‌ها، فرهنگ‌نامه هستند.
    این عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ادامه دربارۀ واژۀ «دیکشنری» توضیح داد و گفت: دیکشنری که به معنای لغت‌نامه است از لغت «دیکشن» گرفته شده است. «دیکشن» به معنای نحوۀ بیان و شیوایی کلام است و کسانی که دارای این خصیصه باشند می‌توانند بر دیگران تسلط پیدا کنند. پس در زبان‌های اروپایی این لغت در همه‌جا یکسان است و با لغت دیکتاتوری و دیکته کردن هم یکسان به حساب می‌آید؛ چراکه فرد می‌تواند با کلام خود چنان تأثیری بگذارد که دیگران را تحت سلطۀ خود درآورد.
    وی دربارۀ دایرةالمعارف نیز توضیح داد: لغت دایرةالمعارف لغت جدیدی است و به معنای «مجموعۀ دانش بشری» است. همچنین لغت دانشنامه هم لغتی قدیمی به حساب می‌آید که ابن‌سینا آن را ساخته است. در نهایت باید بگویم جامعه‌ای که پرسشگر باشد به این منابع و فرهنگ‌نامه‌ها نیاز پیدا می‌کند تا به سراغ جواب پرسش‌هایش برود.
    دکتر نصرالله پورجوادی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دیگر سخنران این مراسم بود که اظهار کرد: یکی از فعالیت‌هایی که بعد از انقلاب شکل و سرعت گرفت تألیف همین کتاب‌های مرجع و خصوصاً لغت‌نامه‌ها و دانشنامه‌ها بود و بخشی از فعالیت‌های ما هم در مرکز نشر دانشگاهی تحقیق در زمینۀ واژه‌ها و اصطلاحات و لغات علمی بود که از جملۀ نیازهای مهم ما به شمار می‌آمد. کار مرکز نشر دانشگاهی قدم اولی بود که در این زمینه برداشته شد. اما از سوی دیگر باید دید چرا کسانی همچون آقای حق‌شناس یا آقای خرمشاهی به دنبال دیکشنری‌های دیگر رفتند.
    وی افزود: باید گفت زبان یک کار ثابت نیست که یک سری لغات داشته باشید و یک سری واژه مقابل آن‌ها بگذارید. زبان مدام در حال تغییر است و لذا نوشتن دیکشنری معادل این نیست که یک دیکشنری نوشته‌ایم و دیگر لازم نیست این کار را تکرار کنیم. ذخایر زبان فوق‌العاده وسیع هستند و ما هنوز نتوانسته‌ایم به همۀ‌ آن‌ها دست پیدا کنیم. ما هنوز نتوانسته‌ایم در زبان فارسی همۀ معادل‌ها را پیدا کنیم و این کار باید توسط اشخاص ماهر صورت بگیرد. آقای خرمشاهی هم این اطلاعات را داشتند و هم جزو معدود کسانی بودند که ذوق ساختن بعضی از معادل‌ها را دارند و فکر می‌کنم کلمۀ «یارانه» را هم ایشان ساخته‌اند.
    در ادامه استاد بهاءالدین خرمشاهی دربارۀ ویژگی‌های این فرهنگ نامه توضیح داد و گفت: فرق این دانشنامه با هرآنچه تا امروز درآمده در داشتن پدیدۀ نویی به نام فرهنگستان است که من هم گاهی به‌عنوان مشاور و واژه‌گزین در جمع آن‌ها حاضر می‌شدم. نهادی ساخته شده بود که پیشینه‌ای هم داشت.
    وی در ادامه افزود: اولین جایی که به فارسی و زبان فارسی اندیشید فرهنگستان دوم زبان فارسی بود. فرهنگستان اول در سال 1314 تأسیس شد که به وقفه خورد و جنگ درگرفت و بعد فرهنگستان دوم تأسیس شد که دکتر خانلری و دکتر صادق کیا آن را رهبری می‌کردند. آنان از صاحبان نظر پیشنهاد می‌خواستند. البته آن کار هم چندان نپایید تا اینکه فرهنگستان سوم تأسیس شد که تا کنون نزدیک به پنجاه‌هزار واژه را انتخاب کرده است.
استاد خرمشاهی افزود: ازآنجایی‌که واژه‌های فرهنگستان خیلی تخصصی می‌شد، چهار جلد اول را به‌صورت عمومی کار کردیم و جلد پنجم به واژه‌های تخصصی فرهنگستان اختصاص داده شد. البته من معتقدم اندکی بی‌دقتی در این کتاب‌ها پیدا می‌شود.
    وی در پایان گفت: من زبان را به آن شیوه خوانده بودم که بتوانم کتاب بخوانم، مترجم بودن به ما مدد رساند؛ چراکه همۀ کار مترجم این است که معادل پیدا کند. من این ممارست را داشتم اما زبان‌شناس بودن هم مدد می‌رساند.
    سیامک عاقلی، نویسنده و مدیر نشر گفتار نیز در این مراسم دربارۀ روزآمدسازی فرهنگ‌ها و چاپ رقمی (دیجیتال) آن‌ها گفت: با رسانه‌های جدیدی که فراهم آمده است توجه به کتاب کمتر شده و افراد برای دریافت پاسخ سؤالاتشان به سوی اینترنت می‌روند. باید دید آیا اینترنت رقیب جدّی‌ای برای کتاب به حساب می‌آید و آیا با آمدن اینترنت کتاب جایگاه خود را از دست می‌دهد؟ این سؤالی است که جای بررسی دارد و پاسخش خود را در آینده نشان می‌دهد. هیچ کار بزرگی بدون اشتیاق وافر حاصل نمی‌شود. غیر از اشتیاق، ما به دانش هم احتیاج داریم و غیر از دانش، به قدرت استنباط و اجتهاد هم نیاز است که متأسفانه این روزها از آن غافل هستند.
    وی در ادامه افزود: خوشبختانه در استاد خرمشاهی این اشتیاق وافر را همواره شاهد هستیم که گاهی باعث تعجب من می‌شود. خود من اگر بخواهم مقاله‌ای بنویسم شاید دو یا سه هفته طول می‌کشد، اما استاد خرمشاهی می‌فرماید من مقاله را نمی‌نویسم، بلکه از مغزم پرینت می‌گیرم.
    مدیر انتشارات گفتار در ادامه اظهار کرد: ما ایرانی‌ها توانایی کار گروهی نداریم و معمولاً کارهای گروهی ما به بن‌بست می‌رسد، اما استاد خرمشاهی با صبوری‌ای که دارند به‌راحتی می‌توانند کار گروهی انجام دهند. برای بنده جای شگفتی دارد که ایشان چنین اثری را یک‌تنه با اشتیاق والایی که دارند انجام دادند و روزگار هم به مدد اشتیاق ایشان آمد و کارهای ایشان به‌خوبی به تولید و انتشار رسید. ما انسان‌ها با فرهنگ زنده هستیم و باید بگویم مجموعۀ ارزشمندی به گنجینۀ زبان فارسی افزوده شده است و امیدوارم این جریان فزون‌افزایی فرهنگی ادامه پیدا کند که این ممکن نیست مگر از طریق افرادی با ویژگی‌های استاد خرمشاهی.
    در این مراسم همچنین صالح رامسری، مدیر انتشارات معین، و بذرایی، ویراستار این مجموعۀ پنج‌جلدی، به بیان خاطراتی از استاد خرمشاهی پرداختند و در پایان نیز مجموعۀ فرهنگ ـ دانشنامۀ کارا، با حضور استادان، رونمایی شد.
 
تاريخچه   |    اساسنامه   |    دربارۀ وبگاه   |    نشر آثار   |    خبرنامهٔ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی